TC Sağlık Bakanlığı Küçükköy Sağlık Ocağı Resmi Web Sitesidir
Ana Sayfa Hizmetlerimiz Güncel Bebeğiniz Sigara İstatistikler Aşı Takviminiz
    
 

NEONATAL TARAMA PROGRAMI

TARAMA,

HASTALIKLARIN BELİRTİ VE BULGULARI ORTAYA ÇIKMADAN

BELİRLENMESİNİ AMAÇLAR.

 

BİR HASTALIĞI TARANMASI İÇİN O TOPLUMDA SIKLIKLA

İZLENİYOR OLMASI GEREKİR.

 

HASTALIĞIN TANIMLANDIĞI TAKDİRDE TEDAVİ EDİLEBİLİR OLMASI,

TEDAVİ EDİLMEDİĞİ TAKDİRDE AĞIR HASAR YARATMASI

TARANMASI GEREKTİĞİNİN NEDENLERİDİR.


 
 

 

Ülkemizde yılda 1.378.000 bebeğin doğması beklenmektedir. ve bu bebeklerin binde 29 u bir yaşına gelmeden ölmektedir.

Ülkemizde devam eden “Bağışıklama”, ağızdan sıvı tedavisini amaçlayan “İshalli Hastalıkların Kontrolü”, zatürre ölümlerini önlemeye yönelik “Akut Solunum Yolu Enfeksiyonlarının Kontrolü“ Programlarındaki çalışmalar sonucunda yıllar içinde çocuk ölümleri azalmakta, çocuk sağlığını tehdit eden diğer sorunlar öne çıkmaktadır.

- Bu hastalıklardan korunabilir olanların yaratacağı olumsuzlukları önlemek de artık çocuk sağlığı konusunda öncelikli sağlık hizmetlerinden biridir.

Yenidoğan konjenital hipotiroidi ve fenilketonüri taraması bu kapsamdaki koruyucu sağlık hizmetleridir.

Konjenital Hipotiroidi

Tiroid bezinin gelişimsel hatalarından, tiroid hormon biyosentezi ve tiroid bezinin regülasyonunda doğuştan gelen bozukluklardan kaynaklanan tiroid hormon yetersizliği ile karakterize klinik bir durumdur.

Kalıcı hipotiroidinin en sık karşılaşılan nedeni konjenital nedenlerdir.


Yenidoğan döneminde en sık karşılaşılan endokrinolojik sorundur.

Dünya genelinde 3500-4000 canlı doğumda birdir.

Ülkemizde yürütülen bir insidans çalışmasında ise kalıcı konjenital hipotiroidi sıklığı 3344 canlı doğumda bir bulunmuştur.

Yenidoğan döneminde belirti ve bulgular vakaların çoğunda çarpıcı olmadığından erken tanı güçtür. Tedavi edilmeyen vakalarda

  • ciddi zeka geriliği ve
  • asimetrik cücelik ortaya çıkar.
  • Erken teşhis yapılmaz ise kalıcı zeka geriliği kaçınılmazdır.
    Erken tanı konan çocuklarda tedavi oldukça kolay, ucuz ve etkindir.

Fenilketonüri

Fenilketonüri kalıtsal metabolik bir hastalıktır.

Hastalıkta bir protein yapıtaşı olan fenilalanin metabolize edilemez, kanda birikir ve geriye dönüşümsüz beyin hasarı yaratır.

Erken tanımlanıp tedavi edilmediği takdirde kaçınılmaz son ağır zihinsel geriliktir.

Ülkemiz hastalığın en sık izlendiği ülkelerdendir. Doğan her 4500 bebekten biri fenilketonüri ile doğmaktadır. Doğması beklenen bebek sayısı ile değerlendirildiğinde her yıl 300 yeni fenilketonüri vakasının topluma katılacağı hesaplanır.

Çekinik genle taşınan bu hastalığın taşıyıcı sıklığı ülkemizde yüksektir. Her 100 kişiden dördünün bu hastalığı taşıyor olması yanı sıra %22 ‘ye varan akraba evliliği sıklığı hastalığın ülkemizde sıklıkla izlenmesinin nedenidir.


Ağır zihinsel geriliği olan fenilketonürili bireylerde

  • konvülsiyonlar,
  • agresif yada otistik davranış bozuklukları,
  • dermatit şeklindeki cilt lezyonları yanı sıra vakaların sadece % 60'ında anne babaya göre açık saç-göz-ten rengi ile karekterize görünümü vardır.

Yenidoğan taraması için kan örneği ideal olarak doğumdan sonraki 3-5’inci günlerde alınmalıdır


 
 

 

 

Fenilketonüri, fenilalaninden kısıtlı özel diyet ile tedavi edilebilen bir hastalıktır.

Diyet tedavisi yaşam boyu olmalıdır.

Yapılan çalışmalar yaşamın ilk yıllarında anne sütü alan fenilketonürili bebeklerde büyüme ve zihinsel gelişimin daha iyi olduğunu göstermektedir.

Yasaklar
- Süt ve süt ürünleri (süt, yoğurt, ayran, cacık, peynir ve çeşitleri, bunlarla yapılan bütün besinler)

- Yumurta

- Et ve et ürünleri (kırmızı et, tavuk, balık, hindi eti, salam, sosis, sucuk, pastırma, kavurma, kabuklu deniz ürünleri, midye v.b)

- Hayvanın iç organları (beyin, karaciğer, böbrek v.b.)

- Normal ekmek (buğday, çavdar, yulaf, mısır ekmekleri)

- Kuru yemiş (fındık, fıstık, leblebi, çekirdek çeşitleri, badem, ceviz)

- Kuru baklagil (kuru fasülye, nohut, mercimek, iç bakla, soya fasülyesi, kuru barbunya)

- Hazır besin (kraker, bisküvi, kek, kurabiye, pasta ve yasaklarla yapılmış bütün besinler)

- Aspartman ve fenilalanin içeren bütün içecek, sakız, yiyecekler.

Sınırlı Miktarda Tüketilmesi Gereken Besinler

Sebzeler, meyveler, unlu gıdalar, zeytin, margarin, tereyağı, bal, pekmez.

Serbest Tüketilebilen Besinler

Mısır nişastası, sade lokum, sade akide şekeri, çay, ıhlamur, adaçayı, sıvı yağ, çay şekeri, elma suyu, komposto suyu, gazoz, kolalı içecekler .

Yenidoğan döneminde tanı konmuş ve tedavisi başlanmış ve başarıyla sürdürülmüş PKU'lu çocuğun, yaşıtları gibi, zamanında normal ilköğretime başlayabilme, orta ve yüksek öğretime gidebilme, okuyarak meslek sahibi olabilme şansı vardır.


Tanısı geç konmuş ya da iyi tedavi edilmemiş çocuklar uzun süre özel eğitim görerek kendilerine uygun okula hazırlanırlar.

Normal ilkokulu başarabilecek çocuklar kaynaştırma eğitimi çerçevesinde ilköğretim okullarına gönderilirler.

Normal ilkokulu başaramayacak çocuklar ise eğitilirler veya öğretilebilir zihinsel engelliler okuluna gönderilir. Bu okullara yerleştirme yetkisi Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Rehberlik ve Araştırma merkezlerinindir.

Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olan bu okullar ücretsizdir.

 

 

Kongenital Hipotiroidi Belirtileri

n
  • Uzamış sarılık
n
  • Hipotoni (bez bebek )
n
  • Ödemli ve kaba yüz
n
  • Dil büyüklüğü
n
  • Umbilikal herni (göbek fıtığı)
n
  • Cilt kuruluğu
n
  • Guatr
n
  • Kabızlık
n

Erken tanı ve tedavi zeka geriliğini önler…

( Tanı ve tedavinin gecikmesi zeka düzeyinde her hafta 8-10 puanlık düşüşe neden olur. )

n

Yenidoğan döneminde klinik tanı güçtür (< % 10)

nTarama yöntemleri yeterince sensitif ve spesifiktir.

nTedavisi ucuz, basit, kolay uygulanabilir ve etkindir

 

 

 

 

 

Kan alınması için bebeklerin topuğunun plantar (taban) yüzlerinin medial (iç) veya lateral (dış) kısımları kullanılmalıdır.
Kan akışını arttırmak için, kan alınan bölge ılık bir havlu veya avuç içi ile ısıtılabilir. Aynı şekilde, bebeğin bacağını kalp seviyesinin altında tutmak venöz kan akışını arttıracaktır.
Kan almadan önce deri % 70’lik isopropyl alkol ile temizlenmeli, daha sonra kuruması beklenmeli veya steril bir gazlı bez ile kurulanmalıdır.
Kan alma işlemi her bebek için tek bir steril lanset kullanılarak yapılmalı İlk kan damlası silinmelidir
Kan alma kağıdının her iki yüzünden de eşit büyüklükte kan lekesi izlenecek şekilde kan örneği alınmalıdır. Bu şekilde her dört işaretli alan doldurulmalıdır.

 

Bir Damla Kanla Yapılan Basit Bir Test İle Bu Hastalığı Önlemek Mümkündür !

 

Doğumdan sonraki 3-5 gün arası 1 damla topuk kanı aldırmayı ihmal etmeyin !

 

Bu işlem ücretsizdir !

 

Tüm Hastane ve Sağlık Ocaklarında yapılır !

 

 

 


Ana Sayfa | Bizler | Sarımsaklı | Ayvalık | Bakanlık | Müdürlük | @ Posta